ประกันขนส่งในประเทศ: ทำไม SME ไทยถึงมองข้ามจุดนี้แล้วเสียหายหนัก

กลางปี 2565 ผู้ผลิตอิเล็กทรอนิกส์รายหนึ่งในอยุธยาส่งสินค้ามูลค่า 4.2 ล้านบาทด้วยรถบรรทุกเช่าไปยังลูกค้าในกรุงเทพฯ ระหว่างทางรถประสบอุบัติเหตุ สินค้าเสียหายทั้งหมด เมื่อยื่นเคลมพบว่า กรมธรรม์ประกันโรงงาน (ประกันภัยความเสี่ยงภัยทรัพย์สิน (IAR)) ที่มีอยู่ไม่ครอบคลุมสินค้าระหว่างขนส่ง และบริษัทขนส่งรับผิดเพียง 10,000 บาทตาม "จำกัดความรับผิดตามกฎหมาย" เท่านั้น

ตลาดการขนส่งและโลจิสติกส์ไทยมีมูลค่ากว่า 6.93 พันล้านบาท (Statista 2023) แต่ประกันภัยขนส่งในประเทศยังคงเป็นหนึ่งในกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ SME ซื้อน้อยที่สุดเมื่อเทียบกับมูลค่าความเสี่ยงที่แท้จริง

---

ความเข้าใจผิดอันตราย: "ประกันโรงงานครอบคลุมสินค้าระหว่างขนส่งแล้ว"

ประกัน ประกันภัยความเสี่ยงภัยทรัพย์สิน (IAR) และ Fire ครอบคลุมแค่ในสถานที่

กรมธรรม์ประกันทรัพย์สินมาตรฐาน — ไม่ว่าจะเป็น ประกันภัยความเสี่ยงภัยทรัพย์สิน (IAR) (ประกันภัยความเสี่ยงภัยทรัพย์สิน (IAR)), Fire Insurance, หรือ Commercial All Risks — ออกแบบมาเพื่อคุ้มครองทรัพย์สินในสถานที่ที่ระบุในกรมธรรม์เท่านั้น เมื่อสินค้าออกจากโรงงานหรือคลังสินค้าแล้ว ความคุ้มครองจะสิ้นสุดทันที

ข้อยกเว้นมาตรฐานในกรมธรรม์ประกันทรัพย์สินไทยมักระบุชัดเจนว่า:

• ไม่คุ้มครองทรัพย์สินระหว่างขนส่ง (Goods in Transit)
• ไม่คุ้มครองทรัพย์สินที่อยู่นอกสถานที่ที่ระบุในกรมธรรม์
• ไม่คุ้มครองความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการขนส่ง

ความรับผิดของบริษัทขนส่งไม่เพียงพอ

พระราชบัญญัติการรับขนของทางบก พ.ศ. 2535 กำหนดว่าผู้ขนส่งมีความรับผิดจำกัดอยู่ที่ 10,000 บาทต่อหน่วยขนส่ง (หน่วยบรรทุก) เว้นแต่จะมีการตกลงความรับผิดสูงกว่านั้นไว้ล่วงหน้าเป็นลายลักษณ์อักษร ในทางปฏิบัติ SME ส่วนใหญ่ไม่ได้ทำสัญญาดังกล่าว ทำให้ความเสียหายมูลค่าหลายล้านบาทถูกชดเชยเพียงหมื่นเดียว

---

Domestic Transit Insurance ครอบคลุมอะไรบ้าง

ความคุ้มครองหลัก

ประกันภัยขนส่งในประเทศ (Domestic Goods in Transit Insurance) ออกแบบมาเฉพาะสำหรับการขนส่งสินค้าภายในประเทศ ครอบคลุม:

• อุบัติเหตุทางการจราจร — รถชน, รถคว่ำ, สิ่งของตกหล่น
• ไฟไหม้ระหว่างขนส่ง — ทั้งจากสินค้าเองหรือยานพาหนะ
• การโจรกรรม — ทั้งการลักทรัพย์และชิงทรัพย์ (มักมี Sub-limit แยกต่างหาก)
• น้ำท่วม/ภัยธรรมชาติระหว่างทาง — ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของกรมธรรม์
• การแตกหักหรือเสียหายจากการขนส่ง — หากซื้อ All Risks Transit

ข้อยกเว้นที่ต้องรู้

• สินค้าบรรจุหีบห่อไม่ดี — การบรรจุที่ไม่เหมาะสมมักเป็นเหตุปฏิเสธสินไหม
• ความเสียหายจากการสูญเสียตามธรรมชาติ — น้ำหนักลด, สินค้าเน่าเสียตามอายุ
• สินค้าต้องห้ามหรือผิดกฎหมาย — ไม่ว่าจะรู้หรือไม่ก็ตาม
• ความล่าช้าในการส่งมอบ — Consequential Loss มักไม่คุ้มครองใน Transit Policy มาตรฐาน

---

Open Cover กับ Specific Policy: เลือกแบบไหนดี

Open Cover (กรมธรรม์เปิด)

เหมาะสำหรับธุรกิจที่มีการขนส่งสม่ำเสมอ โดยกำหนด:

• Basis of Coverage (มูลค่าคุ้มครอง)
• ประเภทสินค้า
• เส้นทางที่ครอบคลุม
• Limit per Conveyance (วงเงินต่อเที่ยว)

จากนั้นแค่แจ้งปริมาณการขนส่งตอนปลายเดือนหรือปลายปีเพื่อคำนวณเบี้ย

Specific/Single Trip Policy

เหมาะสำหรับการขนส่งมูลค่าสูงเป็นครั้งคราว เช่น เครื่องจักร อุปกรณ์ราคาแพง โดยซื้อต่อเที่ยว ยืดหยุ่นกว่าแต่อาจแพงกว่าต่อหน่วยหากมีการขนส่งบ่อย

---

บริบทกฎหมายไทยที่เกี่ยวข้อง

พระราชบัญญัติการรับขนของทางบก พ.ศ. 2535 กำหนดกรอบความรับผิดของผู้ขนส่ง แต่เพดานความรับผิดที่ต่ำมากทำให้ประกันภัยขนส่งเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับธุรกิจทุกขนาด

OIC กำกับดูแลกรมธรรม์ขนส่งในประเทศทั้งหมด โดยมีเงื่อนไขมาตรฐาน ICC (Inland Transit Clause) สำหรับการขนส่งทางบกในประเทศไทย

ควรสังเกตว่า ICC A, B, C ที่ใช้กับการขนส่งทางทะเลระหว่างประเทศ ไม่ใช่ ตัวเดียวกับ Inland Transit Clause ในประเทศ — ผู้ซื้อต้องตรวจสอบประเภทเงื่อนไขให้ถูกต้อง

---

กรณีศึกษา: สินค้า FMCG ถูกโจรกรรมระหว่างขนส่ง

สถานการณ์จำลองตามหลักเกณฑ์จริง

ผู้ผลิตสินค้าอุปโภคบริโภค (FMCG) ในสระบุรีส่งสินค้ามูลค่า 2.8 ล้านบาทด้วยรถบรรทุกไปยังศูนย์กระจายสินค้าในนนทบุรี ระหว่างทางพนักงานขับรถจอดพักและสินค้าถูกโจรกรรมทั้งหมด

กรณีที่ 1 — ไม่มีประกันขนส่ง: บริษัทรับผิดเพียง 10,000 บาทตาม พ.ร.บ. 2535 ผู้ผลิตแบกรับ 2,790,000 บาทด้วยตัวเอง

กรณีที่ 2 — มีประกันขนส่ง Open Cover (Theft Sub-limit 80%): ได้รับชดเชย 2,240,000 บาท เหลือ deductible และ uninsured portion เพียง 560,000 บาท

ต่างกัน 2.23 ล้านบาท — จากเบี้ยประกันที่จ่ายต่างกันเพียงหลักพันต่อเดือน

---

Checklist: ก่อนส่งสินค้าครั้งต่อไปภายในประเทศ

1. ตรวจสอบว่ากรมธรรม์ ประกันภัยความเสี่ยงภัยทรัพย์สิน (IAR)/Fire ของคุณไม่ครอบคลุมสินค้าระหว่างขนส่ง — อ่านข้อยกเว้นให้ชัด อย่าสันนิษฐานเอง
2. ประเมินมูลค่าสินค้าต่อเที่ยว — หากเกิน 100,000 บาทต่อเที่ยว ควรมี Transit Policy อย่างน้อย Specific Trip
3. เลือก Open Cover หากส่งมากกว่า 4 ครั้งต่อเดือน — ประหยัดกว่าและสะดวกกว่าการซื้อเป็นรายเที่ยว
4. ตรวจสอบ Sub-limit สำหรับการโจรกรรม — Theft Sub-limit มักต่ำกว่า Overall Limit อย่างมาก
5. กำหนดเงื่อนไขบรรจุหีบห่อในสัญญาขนส่ง — เพื่อไม่ให้บริษัทประกันอ้างว่าการบรรจุไม่เหมาะสมเป็นเหตุปฏิเสธ

---

การบริหารความเสี่ยงไม่ใช่แค่การซื้อประกัน แต่คือการวางรากฐานความมั่นคงให้ธุรกิจของคุณ — Siam Advice Firm พร้อมเป็นที่ปรึกษาเคียงข้างคุณ ด้วยประสบการณ์ในการบริหารความเสี่ยงภาคอุตสาหกรรมและ B2B อย่างครบวงจร

หากต้องการปรึกษาเพิ่มเติม สามารถติดต่อเราได้ที่ LINE: @siamadvicefirm ครับ